About Us

The Leading Cape Verdean News Site | O Líder da Informação na Diáspora
Advertise With Us

Sunday, 21 December 2014
BLOGS - Buru Ta Karaga Padja Pa Kabalu

Follow us on

Google Picasa

Ebates Coupons and Cash Back

Banner
Upcoming Events
Sat Nov 29 @ 9:00PM -
CV BOYS band & Jorge Neto di Brockton
Fri Dec 12 @ 7:00PM - 01:00AM
Jaasiel Sanca's album release
Sun Dec 14 @ 2:00PM - 05:00PM
3rd Annual Holiday Kids Bash & Toy Drive
Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com
Classifieds

 
     
Armindo Tavares
Buru Ta Karaga Padja Pa KabaluPrintE-mail
Thursday, 23 June 2011
Written by Armindo Tavares

armindo-tavares.jpg

N ta mora la Rubera das Prata. Kabu sabi rejedor fadjadu, undi ki matxu ta bai galu ta ben pinton, fémia ta bai franga ta ben galinha.

 

(Pésa di Tiatu - Trajédia - ku tres átu)

P E R S O N A J I


NHU SAIS, imigranti na Olanda, na kabésa di Totinhu.

TOTINHU, imigranti na Fransa, di féria na Kabu Verdi.

NHA MANÉZIA, mai di Totinhu ku Suzana.

SUZANA, armun fémia di Totinhu.

BUJÚ, bizinhu di Totinhu.

NHU MIGEL, maridu di Nha Mariana, pai di Osvaldina.

NHA MARIANA, mudjer di Nhu Migel, mai di Osvaldina.

OSVALDINA, fidju fémia di Nha Mariana ku Nhu Migel, nganadu pa Nhu Sais.

PULÍSIA, un ajenti di pulísia di Skuadra di Santanton.



I ÁTU

I SÉNA / NHU SAIS KU TOTINHU

Na ruâ 5 di Julhu, riba Praia, Nhu Sais, bazofu, ku un bólsa prindadu na onbru, ta kontra ku Totinhu. Es ta pasa na kunpanheru, Totinhu ta pára sakedu tan ta fika ta djobe-l. E ta konfundi-l ku un si amigu ki ta sta nbarkadu na Olanda.  Nhu Sais ta rabida rostu, ta da ku el sakedu ta djobe-l. E ta menuza pasu, e ta para, e ta sumara, e ta bai ter ku el.

NHU SAIS — Nhu diskulpa-m, amigu. Pur akazu nhu ta konxe-m?

TOTINHU — (ta spia-l dentu rostu) Mas o rapás, dimé-divéra si ki bo é ingratu? Bu ka sa ta konxe-m, o bu sa ta da pa dodu ma dja bu skese di mi?

NHU SAIS — Sa ta parse-m ku algen konxedu, mas… frankamenti… dja N skese. Mas… dja N odja ma bu rostu é ka stranhu.

TOTINHU — Bu ka sa ta lenbra di Totinhu na Fransa…

NHU SAIS — (lonji) Totinhu…! Na Fransa?!

TOTINHU — Kantu ki kel barku ki bu ta trabadjaba… – N ka sabe si inda bu sa ta trabadja na el – faseba skala na Riu Séna, ki nhos sa ta baba di Olanda pa Olemanha, ki nu kontraba na Kana, na kasa di Djoka maridu di Fatinha Branka, ki bu bai ku mi Paris, la na Zeru Sais, undi bu para tres diâ na nha kasa?

NHU SAIS — (ta aplika si malandrisa) É si me, mos! Gosi li ki N ben na mi. Modi ki bu sta, rapás? Ki tenpu ki bu ben?

TOTINHU — A-mi inda ten un sumana ki N ben. I bo? Ki tenpu ki bu ben i napundi ki bu ten andadu dasdi kel bes?

NHU SAIS — A-mi N ben ku féria di tres mes, dja N sta li ku un i tal.

TOTINHU — (ta karapati-l na piskos ta nbarsa-l) O rapás, sima N staba ku gana di odjaba bo… nu ta bai gosi li pa nha kasa bu ta bai konxe nha família. (Es ta larga kunpanheru) Mas, bu ka meste treme bexu pamodi N ka ta seta diskulpa. Oxi é béspa Nhu Santu Amaru, fésta di nha fregeziâ.

NHU SAIS — (ku rostu na txon, ta da ku mo na tésta) Karanba, rapás! N ta lamenta txeu me, mas di gosi pa gosi…! Bu ta mora na Tarafal, na ki kau?

TOTINHU — N ta mora la Rubera das Prata. Kabu sabi rejedor fadjadu, undi ki matxu ta bai galu ta ben pinton, fémia ta bai franga ta ben galinha.

NHU SAIS — Paxénxa, Nhordés! N ka gosta di nega amigu kusa, subutudu amigu di bu kontenplama. Mas, gosi pa gosi… N ka sta na getu bai nun kau.

TOTINHU — Bu ka sta na getu, pamodi kusé?

NHU SAIS — N sa ta trabésa un situason ki até N ta xinti pisadu konta algen, apezar di grandi amizadi i mutu kunfiansa ki N ten na bo.

TOTINHU — Bu ka meste tuntunhi. Konta-m sen kanenhe, pamodi papia verdadi é ka pekadu, nen ser sériu é ka krimi. Bo bu sabe ma mi ku bo é amigu bedju. Nos é karni galinha fenhi. Sima ta fladu: "móre, xinta na stera" Sikadjar té é kusa ki N pode djuda-bu rozolve.

NHU SAIS — Obi li, a-bo bu sabe sima mi, o más ki mi propi, modi ki nos imigranti, kel-o-ki nu ben nos téra, ménbras ta xaranpanta-nu na pé.

TOTINHU — Indumenu bo, ki é ka feiu ka mal-tadjadu… kaba, ten bóka sábi.

NHU SAIS — Mi, nha mudjer é ton duenti di siumus, ki sima el inda parida ka pari dos. Ta kontise ki, trizontonti, N ka durmi na kasa. Kantu ki N txiga ontonti di palmanhan... N ka meste nen fla-bu modi ki N pasa. E pila uma kakunba’l géra ku mi, pa N invita, N ka kudi-l, N sai N dexa-l ta briga el-so. Dinheru ki N teneba ku mi dja kaba. Livru di xeki di Banku N tene li-sin-sin, (e ta tra di bolsu un kadarnéta di xeki) mas é kónta di nada, pamodi nhas dukumentu el ki tene fepu-ka-fika. Mi N sta txaskan mi ku nha bida sakedu.

TOTINHU — Bo tanbe…! Bo é mutu prigós pa banda di mudjeris. So bu nbúrdia ku es, dja bu kume-s dja. Manbá bu mudjer dja da kónta ma bu sta ku kalku na leba algun xupetinha pa Olanda, dja é prende-bu dukumentu?

NHU SAIS — Modi ki bu sabe? Ta fladu ma bu ta dibinha, mos!

TOTINHU — Nton N serta?

NHU SAIS — N sa ta morde un gaja di kinzi anu, ku kalku na bai ku el di es vólta. Mas kusa dja arma mâria pamodi N ka sabe ki nanprésta ki da bason di nos transu, bai fase-m rodidju ku mudjer, dja po-l puria-mar ku mi.

TOTINHU — N diskunfia ma éra kel-li. N konxe-bu ben pa banda di rabu’l saia. N sabe ma bu ka ta púrdua! N ka ta skese di kel séna, bo ku kel franséza – Dominiki –, la na nha kasa na Fransa. O rapás…! Asves N ta sta mi-so, N ta lenbra N ta ri ti ki lágua ta baza-m. N ta lenbra klaru, sima gosi, di kel gritu ki e trokolaba kantu bu xobra-l kusa, i di kel rabolisu ki kama fika ta faseba. Kama staba un-kusinha bedju, fika ta nhéki-nhéki.

NHU SAIS — (ta ri) A-bo bu ka ta skese kusa, mos! Dasdi kel bes?!

TOTINHU — Ten kusa ki algen ka ta skese faxi. Ka ta da pa skese.

NHU SAIS — É si me.

TOTINHU — Dispos di kel diâ nu kontra uns-dos bes na Super Marxe. Tudu bes ki nu kontra e ta purgunta-m pa bo. E ta ngaba-bu tristi. E fla ma tioxi e ka atxaba omi ki pila-l panderu sima bo. Ma bo é bon-ki-bale… pitisku dizejadu.

NHU SAIS — Bu ten trósa, Totinhu!

TOTINHU — Bon, agó nu volta pa nos asuntu. Nu sa ta bai o nau?

NHU SAIS — É sima N fla-bu. N ka gosta di anda sen dinheru, inda más pa N bai Tarafal ki é lonji, béspa di un fésta ton rixu móda Pega Burinhu.

TOTINHU — Ntoni... é si ki é bu nomi, ka si me? N ka sta ku mutu serteza!

NHU SAIS — (ta djardjari, kuazi ta gagixa) É… é... é si ki N txoma. Ntoni... aian.

TOTINHU — Bu sa ta rapara ma kel kabésa li, so skóla ki e ka ten dentu del? Kusa ki pasa, sikré dja dura, N ka ta skese.

NHU SAIS — Dja N odja.

TOTINHU — Bon, si bu prubulema é dinheru, kel-li ka ta stroba-bu di nu bai. Si é pamodi dinheru ki bu sta ku el gosi, N ta nprista-bu kel ki bu meste, dispos bu ta da-m. Nen si o-ki nu torna kontra na Fransa o na kualker parti di Oropa.

NHU SAIS — Dja N fla-bu ma N sta ku prubulema na kasa ku nha mudjer. I bo bu sabe modi ki mugeris fetu. Si N bai gosi, ki N troka ropa pa N sai, é más xatisa. E ta kuda ma N sa ta purkura-l xinfrin. Kaba, un prubulema ta rasta senpri djuntu ku el, otu prubulema ku el. Purmeru: kel ropa ki N tene li bistidu sta xuxu. Dja N ten tres diâ ku el na karan di korpu; sugundu: N ka tene dinheru i N ka gosta di anda kau ku dinheru poku na bolsu kifari nabika. Bo bu sabe ma dinheru é lavanka’l mundu, ma kazu é djuntu ku omi. Bu ka ta obi ta fladu ma omi purvinidu ta bale pa dos? Ma kenha ki ka txora dinheru, nen si mai kel-o-ki móre e ka meste txora?

TOTINHU — Pur isu ki N ka ta skese di bo. Kel bu fórma di papia ku algen, kran la… ta kai-m dentu nha sal.

NHU SAIS — A-mi N ka gosta di ngána algen. Nhas kusa é klaru. Si N ten pa N fla-bu… N ta fla-bu. O bu ta dági na mi, o bu ta seta ma N ten rezon… ta kaba.

TOTINHU — Mi tanbe é si ki N fetu.

NHU SAIS — I a-mi é mutu kaprixozu. Si N striba N toma un disizon… é kel. Pur isu, N ka kré bai nbaxa nha mudjer na pé, pa N splika-l napundi ki N sa ta bai, o ki N sa ta dexa di bai, pa N pidi-l nha dinheru pa N poi na bolsu, ku nha ropa pa N bisti. Si bu ka ta graba nu ta dexa es viaja pa un-otu diâ.

TOTINHU — Dios milibri! Nu ten ki bai, é oxi i gosi li. Dja N fla-bu ma si é so pamodi dinheru, pa bu ka meste perekupa. É kantu ki bu kré pa N prista-bu? (Nhu Sais ta bana kabésa) Vinti kontu ta txiga-bu?

NHU SAIS — Bon… di kualker manera… dja ki bu sa ta tema txeu… da-m vinti i sinku kontu. Ta da pa npalha un-kusinha.

TOTINHU — Ta da pa npalha un-kusinha nau! Si bu sa ta atxa ma vinti i sinku kontu é poku, fla-m nton kantu ki bu kré? Du-restu, nu ta papia dispos.

NHU SAIS — Nton da-m trinta kontu. (Totinhu ta abri un pasta, ta tra un páka dinheru, ta konta trinta kontu ta longa-l) Agóra… napundi ki bu sa ta bai gosi?

TOTINHU — Nun kau. Dja go tudu sa ta dipende so di bo. Si  bu kré pa nu bai gosi… é so pa nu ranka.

NHU SEIS — Nton bu pode bai da uns-voltinha, la duas óra nu ta kontra na paraji di altukaru… dianti Viason. Mi N ta bai so dexa nha konpadri Djuzé di Madjidji sabe ma N sa ta bai Tarafal ku bo, N ta purbeta manda un si fidju, ki é nha fidjadu, pa bai buska-m ropa na nha mudjer pa N ben troka kel-li.

TOTINHU — Sin, sinhor. Nu ta kontra na paraji di altukaru, mas Tarafal nu ta bai di Takis. Bo bu sabe ma altukaru ta bai so ti Vila. I di Vila pa nha kasa inda bu ta anda un-kusona. Nu ta bai di Takis ki ta po-nu dentu’l pórta… ku buzina abertu. Bo bu sabe ma imigranti ka pode anda na karu di karera.

NHU SAIS — Ka ten krizi. (Es ta da mozada es ta dispidi ku un trindoki di dedu).

 

II ÁTU

I SÉNA / NHU SAIS, BUJÚ, TOTINHU KU FEGURANTIS

Dentu’l kasa di Nha Manézia, família, bizinhus ku amigus ta sta rodiadu ta fla Totinhu mantenha. Nhu Sais sta xintadu riba di un moxu, ngostadu na paredi na un kantu’l kasa. Na kel-otu kantu sta un gravador grandi riba di mesa ta toka, alguns algen ta badja, otus ku kopu na mo ta bebe grogu. Bujú ta kanba ta bai réta Nhu Sais.

BUJÚ — Nton Nhu Sais! Ki tal? A-bo pa li? (Nhu Sais ta fika sériu, ka ta kudi) Nhu Sais, é ku bo ki N sa ta papia! Bu sa ta finji ma bu ka konxe-m?

TOTINHU — Mas, ku kenha ki bu sa ta papia, Bujú? Bu ta konxe ómi? Lovaradios! A-nhos é otrevidu dimás.

BUJÚ — Totinhu, bu ka meste ki fla-m si, so pamodi N sta na bu kasa, o pamodi bu ben di Fransa. Otrevidu nton é bo ki kanba na asuntu sen bu sabe. Mi ki txoma-l é pamodi N konxe-l. Mi ku el nu sirbi trópa djuntu na Sal, na saténta i sais. Nos éra di omesmu Pluton, mi ku el.

TOTINHU — Nhos sirbi trópa djuntu? Bu ka odja ma bu sa ta konta kasí? Si bo, kantu N barka N dexa-bu ku kaskaron na naris, ta lenbe ranhu, so dispos di un-munti tenpu ki bu kunsa bai pa trópa, inda pur-sima bu bai vuluntariu, pamodi bu staba dimás li riba kutelu, pa bu ten koraju di fla ma bu konxe rapás, ki dja ten kantu tenpu ki nu kontra na stranjeru, ki nu konxe kunpanheru? Nau… sima bu kré fla li propi, a-nhos é grandi amigu. Pamodi ku kel kunfiansa ki bu txoma-l li, so pode ser un bon grandi amigu… o koléga.

NHU SAIS — É ku mi ki e sa ta papia?

BUJÚ — Sin, é ku bo propi. Bo bu ka sa ta lenbra di mi? Bu ka sa ta lenbra di Bujú, soldadu nunbru dés di purmeru Pluton di Infantariâ? A-bo bu núnbru ka éra sais… ki nu po-bu nomi "Nhu Sais"? Bu nomi verdaderu é ka Arlindu... Arlindu Mendi Korea?

NHU SAIS — N ka sa ta ntende kusé ki bu sa ta fla, mos. Bu ka debe sa ta konfundi-m ku otu algen? A-mi N ka ta konxe-bu di ninhun ladu, kaba, tioxi N ka sirbi trópa.

TOTINHU — Kusa ki e kré, N sabe é kusé. É un moketi pa e kunsa salta-fóra. (Pa Bujú) Bu ka ten burgónha, patifu! Inda pur-sima bo é purfion! Katxor rabu paduku. Ti nomi dja bu ranja-l. É bo ki pari-l, fidju di naxu, panuleru di mérda. Nhu Sais!!! Arlindu! Nhu Sais é bu pai, Arlindu é bu padrinhu. Dja bu seta go ma bo é kunfiadu, otrevidu? Si nomi é Ntoni, si bu kré sabe. Va nhu poi la pa ruâ. Mandirion. (E ta da rinkada pa Bujú, gentis ta kanba na meiu ta tadja).

 

II SÉNA / TOTINHU, NHU SAIS KU NHA MANÉZIA

TOTINHU — Mamá, nu ta sai txás, nu ta bai da un-voltinha pa N mostra Ntoni kau, dispos nu ta da un jiru ti Vila pa nu bai da fé di fésta. (Pa Nhu Sais) Ntoni, bu sabe ki konjuntu ki sa ta bai toka oxi na Poluvalenti?

NHU SAIS — Nau, N ka sabe.

TOTINHU — Na Poluvalenti sa ta bai toka konjuntu Finason. Tanbe, la na Splanada Grasioza é Tulipa Négra ki sa ta bai poi badju. Fladu ma Nhu Puxin ta sta na kasa di Tatá di Álvaru pa e bai konta si txokotisas. Bu sabe ma N gosta di obi kaseti di Nastasi Lopi? N ta atxa sabi si piadas ki e ta bota.

NHA MANÉZIA — Mas Totinhu, a-bo ku tudu fésta ki ten oxi li me na bera, kusé ki bu kré bai toma la Vila? Bu ka pode fika ta divirti li na róda ku rapás ki ben unde-bu? A-bo bu ka sabe ma diâ di oxi Mangi ta sta mutu nborsedu, lagadjidu ku trapadjason di algen? O dja bu skese oxi é ki diâ?

NHU SAIS — Totinhu, a-mi tanbe N sta di akordu ku Nha Manézia. N atxa ma nu debe divirti li me na róda. Nha Manézia, ki brinkadera ki ten pa li oxi?

NHA MANÉZIA — O nha fidju-matxu, li-sin-sin na kasa di Nha Tudinha, Kodé di Dóna sa ta bai toka gaita. La na fundu rubera, Naninha, néta di Nhu Sarafin ta kasa manhan. Nha Gida Mendi, Nha Bibinha Kabral, Nha Násia Gomi ku Txeka Libera sa ta bai da batuku la. Na kasa di Nha Pudóka, fladu ma sta dos tokador di klarineti, un ki ben la di Praia Mariâ, ki txoma Kalin, ku kel-otu ki ben di Portu Nhu Santiagu, ki txoma Lalá, pa es ben poi badju klarineti. Inda ten tersu na kuazi tudu kasa di bizinhu i ten misa mea noti na Kapela.

TOTINHU — Ntoni, bu ta atxa ma ka bale péna nu bai Vila?

NHU SAIS — Mi N atxa ma ka bale péna nu bai si ten tudu kes fésta li me na bera, sima Nha Manézia fla. Agó… bo ki sabe.

NHA MANÉZIA — Nhos ki sabe, mosinhus. A-nhos é grandi… N ka sa ta manda na nhos. Sinplismenti, komu más bedju N sa ta da-nhos konsedju.

NHU SAIS — Totinhu, Nha Manézia kré ser dimokrátiku ku nos. E ka kré kiria-nu "handcap".

Totinhu ta kuda ma palavra “hancap” é olandes ki Nhu Sais papia ku el, e ta izibi si franses.

TOTINHU — Uí misiu, savá. Ji kroá ki se sá. Nu zavon ki dibruiê. Savá pá non?

NHA MANÉZIA — Pur favor nhos dexa di papia kel língua di porkariâ la, nhos papia ki nos moku nu ta ntende. Sima bo Totinhu, bu sabe ma mi N ka ten skóla, kaba, ma tioxi N ka nbárka nen pa Sul.

TOTINHU — Diskulpa, mamá. Bu sabe… nha amigu izibi-m ku si olandes, N mostra-l tanbe ma franses é ku mi. (Pa Nhu Sais) D’akorr, mo nami Antoani? O bu pensa ma N sta na dekonar?

NHU SAIS — Nha Manézia ten si rezon. Kes língua li nu debe uza-s so o-ki nu sta na stranjeru. Nha Manézia, N ta pidi-nha diskulpa pamodi é mi ki komesa.

Nun gargadjada, es ta nbarsa es tres, Totinhu ta bota un grogu, Nhu Sais ta pila un pontxi i Nha Manézia ta bebe un laranjada.

TOTINHU — (ta poi kopu riba di mesa) Agó, dexa-nu bai ti kasa di Nhu Sarafin, N bai odja rostu di Naninha xintadu na séntu. Sima el é txokoténta?! Mamá, é ku kenha ki Naninha sa ta kasa?

NHA MANÉZIA — E sa ta kasa pa purkurason. Si noibu sta na Lisboa. É fidju di Nhu Kazimiru la di Txon Bon di Mángi… o Nhordés, modi ki rapás txoma?! Kazimiru ten un-munti fidju…! É kel ki ta sta na Lisboa!

TOTINHU — Ka bu fla ma é ku Diminginhu ki Naninha sa ta kasa?!

NHA MANÉZIA — É ku el propi. Bu sabe… Nhu Kazimiru ten sesenta i kuatu fidju! Pox, é el propi ki sa ta kasa ku Naninha di Nhu Sarafin. Naninha dja tenba un-munti tenpu ta kreba ku Zéka di Katrina, mas… koitadu di Zéka. E sabe so piska pexi ku trabadja azágua…! Kaba go, mar sta kada bes más brabu, txuba ka sa ta txobe. Diminginhu kaba txiga di Lisboa, Naninha krapu na el, odja… ale-s ta kasa pa purkurason pa e manda buska-l. Propi sa ta rueda pa li, ma Naninha ka staba nobu, mas fladu ma e da Diminginhu próva, ma Diminginhu go ki pari ku el… ki debe-l. I sa ta diskunfiadu ma e sta prenha, i si kadjar é si me, pamodi Suzana fla ma e odja ropa di noiba ki ben di Lisboa, ma ben sen veu, kaba, kor-di-roza. Rapariginha nobu ka ta kasa di kor-di-roza nen sen veu. Ta kasa di branku, ku veu ta rasta na txon.

TOTINHU — (ta da un grasa) Zéka sta pa pioku mas… si e ka toma ton, ton ta toma-l. El é kuda ma Naninha éra si armun. Tanbe Diminginhu dja konpo-l. Nhoooo…! Paxénxa na mundu. Pa Naninha larga Zéka, rapás nobu, bunitu ka feiu, raskon, trabadjador ka pirgisós, pa e bai ranja ku omi bedju ki ta pari-l ku kanhotu na bóka?! Feiu, kareka, mal-tadjadu! Mundu é benba! Pur isu ki N sa ta atxa Zéka mutu tristi, sima algen ki botadu odjada o ki pasadu ku bóka. N kontra ku el onti na subida Txada Moita, ku si fexu di padja na kabésa, ku kamisa tudu satadjadu, kalsa ratxadu na kadera, pé lapu na txon… sima algen ki sta nkrusadu, o ki kruxa munta. (Póza) Mamai, dexa-m sai, pa N ka kuda kusa di es mundu más di ki si. Kel-o-ki Suzana txiga di Somada bu ta manda-l konpo kama na nha kuartu pa dos algen.

 

III SÉNA / TOTINHU, NHU SAIS, NHA MANÉZIA KU SUZANA

Nhu Sais xintadu, Totinhu sakedu ta papia ku el.

TOTINHU — Ntoni, fésta staba bedju. Bu ka atxa?

NHU SAIS — Enbarda! Kel noiba é bunita sima padja!

TOTINHU — Naninha?! Mos, kel-la ta fladu diboti. Kantu ki e staba ku si katorzi pa kinzi anu… bu ta flaba ma el éra santu bibu. Kel odju papusadu na kabésa sima lua trás di kutelu; Kabelu kunpridu ti riba máma kadera sima inkantada; kel koxa rodondu ta rabola — óras ki e ta pasaba na nos — ta dexaba tudu nos rapasinhu ku águ ta pariba na bóka. Bu sabe, mi ku el nos é bixeru di un txikeru.

NHU SAIS — Pamodi ki bu dexa-l kapri-bu? Sima el é bunita la…

TOTINHU — Mos…! Naninha ka éra kudjer pa tudu pratu… nen bokadu pa tudu bóka. Mi, antis di nbarkaba, ki ménbras ki ta ranjaba ku mi?! Sima N tenba pitxoka na pé ku koserinha na korpu?! A-bo Zéka’l Katrina konsigi-l, pamodi fladu ma e fase-l porkariâ. Fladu ma e furta insensu di nhu padri na grexa, e kunpra un bolu e soti baxu sobaku ti ki modja solopadu di soris, e mustura-l ku insensu e da Naninha. Kantu ki Naninha kume bolu fika dodu na el. (Es ta ri).

NHU SAIS — Totinhu, kel mósa ki sa ta badjaba funaná… el ku kel mos di skobinha, ta badja funaná rai-di fixi.

TOTINHU — Aaaan! Dja N sabe é kenha. É Lumena Juvintina. El é la di Portu Nhu Santiagu. Tudu anu e ta ben fésta di Pega Burinhu, e ta ospra la na kasa di Nha Tuda si madrinha.

NHU SAIS — Badja go… e ta badja ti kaba na nada.

TOTINHU — Bu ka rapara modi ki kel stapor di Bujú fika ta pranta-l odju? E staba ta toka ferinhu mas odju e ka tra di riba’l kundundun di Lumena. E ten mau maskabu.

NHU SAIS — N ozerba-l. E staba sima fitisera kel-o-ki tene gána sende. (Póza) Totinhu, kau sta sábi me, mas mi N ka tene gána sai más.

TOTINHU — Pamodi, mos? É so pamodi Bujú? E ka ta mexe ku bo, nen si e dadu gás ku batata. Si e striba ki e poi mo na bo, nu ta fase-l txasina, ki ta sirbi pa almusu manhan.

NHU SAIS — Mos! Akel? Medu pamodi? Mi dja N da ómi un bes pamodi so un bes ki ta dadu. N ka kré sai, mas é ka pamodi nada.

TOTINHU — Nton, bo ki sabe. Kel-o-ki bu xinti sonu, kuartu é kel ki N mostra-bu kel-óra. Subi kama bu deta. Mi N ta bai da un-voltinha li me na bera, la antimanxe N ta ben. Bu ka meste fika perekupadu. Fase di kónta ma bu sta na bu kasa. Spéra N txoma mamá ku Suzana es ta ben fika ku bo li nhos ta dispadese kunpanheru timenti sonu ka da-nhos. (E ta txoma) Mamai…

NHA MANÉZIA — Dja N kudi, Totinhu.

TOTINHU — Ben li, bo ku Suzana. (Timenti e ta spéra Nha Manézia ku Suzana pa kanba, e ta panha un garafa e ta sirbi grogu e ta bebe. Nha Manézia ta kanba, Suzana ta kanba si trás) Mamai, Ntoni fla ma e ka sta ku gana sai más, ma e ta fika li na kasa. Nhos kunpanha-l li na sala timenti sonu ka da-nhos pa nhos bai deta. Suzana, dja bu konpo kama na nha kuartu?

SUZANA — Aian.

NHA MANÉZIA — Nhu Ntoni, a-nho nhu ka gosta di fésta o é di nos ki nhu ka gosta?

NHU SAIS — N gosta di fésta, N gosta di nhos kasa, i N gosta di nhos propi. Mas, N ka sabe kusé ki fase-m la na kel fésta di kasamentu ki N xinti kabésa ta anda-m róda, stangu nburdia-m, odju bira-m sukuru.

NHA MANÉZIA — Nhu ka bebe nada, nen nhu ka kume nada la?

NHU SAIS — Bebe… N ka bebe, pamodi N ka ten mutu séka ku bebida. Kusa ki N kume la é un-kusinha di kabidela ku un karôs di torésma.

TOTINHU — Bu ta komesa gosi ku bu kusas di seta na asnera.

NHA MANÉZIA — Seta na asnera nau. Bo ki kré da pa dodu ma bu ka sabe modi ki li fetu? Agóra, mininu di genti ki ben pasa fésta ku nos... kel-li es ka ta kume, es ka ta paga Xuxu ku el! Nhu Ntoni, ka nhu bai trás di Totinhu. Nhu spéra N bai fase-nho un pingu’l xá di aruda ku skóntra, si nhu ka komoda go… N ta ben fase-nho ramedi di dime-divéra. Suzana, bai panha kel sakutelu ki tene fodja tanbarina ku raís di nbulda, la dispénsa, bu tarse-m.

TOTINHU — A-bo, mamai, fika ku kel kabésa di un bes, ki tudu kusa é fitisera ki dja kume, é Xuxu ki dja mata, é kórda ki dja fasedu. Gosi li algen ka pode duense, Nhordés ka pode mata.

NHA MANÉZIA — Kala bóka pa bu ka po-m da fastiu di bo. Bu sta na stranjeru mas é di li ki bu bai. É li ki bu nase, é li ki bu kíria. Bu kré da pa dodu. Bu staba pikinoti, mas bu ta lenbra kantu ki Gidinha di Rumana moreba? Bu ka sa ta lenbra ma e moreba di párti? Anpos, finadu bai, ben fla ma é un si kunbósa, ki ta daba bóita sukundidu ku si maridu ki mata-l. El, pensandu ma es éra amigu, e ta baba si kasa manenti. Tudu bes ki e baba si kasa, e ta daba el pilon pa e xinta riba el. E staba prenhada sin-di pari. Kantu ki kunbósa da kónta ma Gidinha staba ku rexa di pari, e nborka kel pilon bóka pa baxu, Gidinha fronta ku dor, fika ta da ínpu, mininu ta pidi subi so pa riba ti ki e more séku-rusu. Kenha ki mata Manu di Bastiana? É ka Nhu Sarafin pai di Damiana, ki é mai di Naninha ki sa ta kasa ku Diminginhu manhan? O-ki nhos ka sabe kusa, nhos ta kala nhos bóka di favor. Nhu Sarafin é kontratadu ku Xuxu. Tudu anu e ten ki paga un algen pa e pode konserba si rikéza. E da Manu grogu, e manda-l leba un karta la Biskaínhu, na kaminhu Xuxu ataka-l, es fitxa lutu. Dios ki djuda parse tres rapasinhu. Komu Xuxu ten medu di kontrada pedra, ku fús di parida, ku rapasinhu, indumenu sima es ben nóni, di tres. Kantu e odja rapasinhus, e larga Manu e poi pé na máma kadera e sota skarera. Kantu Manu ben fla-l, e nega bóka rixu, e torna ngana-l ku más un grogu, un mes dispos Manu parse mortu dentu lapa la Munti Grasioza. Finadu ben kanba na Djena Txina konta tudu kusa modi ki bai. Mesmu, sai di nha dianti. Sai bu bai bu korida bu dexa rapás li ku nos.

TOTINHU — É midjor mé. Dios da-nu bonoiti.

NHU SAIS, SUZANA, NHA MANÉZIA — Dios manxe-nu ku pás.

Totinhu ta sai pa un ladu, Nha Manézia ta sai pa otu. Suzana ta fika el ku Nhu Sais na konbersu.

SUZANA — A-nho, kusé ki nhu tene ki nhu ka kré bai fésta?

NHU SAIS — Pamodi? N ka tene nada.

SUZANA — Nhu toma kuidadu si ka dja es kume-nho. Fitiseras di li ka ten burgónha. Nen ses fidju ka ta resta-s.

NHU SAIS — É ka nada nau. Debe ser kabidela ki N kume ki ka da ku mi.

SUZANA — Sikadjar é kabidela me. A-nhos di Praia nhos sta kustumadu ta kume so kusas finu sima aros, bifi, masa makaron… kel-o-ki nhos ben fóra nhos ka ta kustuma ku nos katxupa, nos kabidela, nos tenteren, nos rekexon… A-nhos, nhos kebra-djudjun é neskafé ku xukulati, nhos musturu é pon o bolaxa, enkuantu ki nos li fóra nu ta lonba nos katxupa di onti kentadu na stangu, ku nos kaneka kafé di xikória, kunpanhadu ku kuskús o ku kamóka.

NHU SAIS — Si bu kré sabe, a-mi Praia, N pára la mutu poku. Dja N dura nbarkadu.

SUZANA — Inda pur sima… nhos ki ta sta nbarkadu na stranjeru…!

NHU SAIS — Nos ki ta sta nbarkadu na stranjeru modi?

SUZANA — Nho, nhu ta konpara stranjeru ku Kauberdi? Stranjeru é senpri stranjeru, nho! N ka sabe ki tenpu ki N ta piza nha pé dentu del.

NHU SAIS — Si bu kré konxe é faxi. É so pa bu fla bu manu pa e leba-bu. El é ten txeu txansa. E ten si bida dretu la, ku si kasa, ku si bon inpregu.

SUZANA — Kenha ki ngana-nho ma e ta leba-m? Totinhu?! Si fika so pa el N ta podrise li… N ta fedi. Kantu bes dja N bota-l piada, e ta da so ma e ka ntende. Si e striba ki e kudi-m, e ta fla-m ma kel-o-ki N ranja nha maridu ma N ta nbarka.

NHU SAIS — E ka fla-bu rabés. Si bu ten fé....

SUZANA — Fé na kusé, Nhu Ntoni?

NHU SAIS — Dexa-m fla-bu un kusa, mas so ka bu graba.

SUZANA — Nhu pode fla. N ka ta graba faxi.

NHU SAIS — Ka bu txoma-m "nho". Ta parse ma bu sa ta trata-m pa bedju.

SUZANA — Nton sin. N ta pasa ta trata-bu pur "bo". Sin, sima N sa ta flaba bo kel-óra, es fé kuazi ki é inposívi.

NHU SAIS — Inposívi pamodi?

SUZANA — Rapasis di li, é kontadu na dedu ki nbarka. Kes ki striba ki nbarka, djunta ku brankas pa la, skrebe manda fla família ma pa es ben téra so si minhotu kume-s ben nbosta-s li. Nton inda bu atxa ma N debe poi speransa na algun di es?

NHU SAIS — Ñe… bu ka sabe! Ningen ka konxe si distinu. Nu ka sta otorizadu dibinha.

SUZANA — Náaa…! Mi nton N sa ta dibinha.

NHU SAIS — Nton pamodi ki kel bu bizinha sa ta kasa manhan ku un imigranti?

SUZANA — Mos… bo bu ka sabe Naninha é família di kenha?! El é netu di Nhu Sarafin, ki é dónu di Kulunatu moku-ka-fika. Es ten kasa na Txon Bon, es  ten sobradu na Mangi, es ten prédiu na Praia ku na Somada. Es ten karu na strada, es ten barsi na Santiagu. Es ten txon na sekeru, es ten na regadiu. Nhu Sarafin N labanta N obi ta fladu ma e ten sépa Xuxu ku el. Ka bu konpara-m ku Naninha di zimola.

NHU SAIS — Pamodi, Suzana? A-bo sta-bu ma el é más midjor di ki bo, so pamodi si família é riku?

SUZANA — Bo bu ka konxe imigrantis di li. A-nos ki ta anda ku nos maxin sen po, (e ta ponta dedu pa si dos pé lapu na txon) es ka ta pasa-nu karton. Diminginhu si e ka pamodi e staba bedju, sikadjar e ka ta kasaba ku Naninha.

NHU SAIS — Pamodi ki e ka ta kasaba ku el?

SUZANA — Dexa N ka papia mal di imigranti, pamodi N sa ta rue karni riba di osu.

NHU SAIS — Pamodi ki bu sa ta fla si?

SUZANA — N sta na brinkadera. So ka bu xatia. A-bo bu ka ta parse ku es. Bu kara ten otu parsénsia.

NHU SAIS — Otu parsénsia modi, Suzaninha?

SUZANA — Pamodi ki bu sa ta txoma-m "Suzaninha"? Será ki bu sa ta ndjutu nha korpu? É so korpu ki é poku. Idadi dja N tene sabidu. Falta-m pa mes pa N fase dizasais anu.

NHU SAIS — Purdua-m, Suzana. Diskulpa-m mil bes. Nha intenson é ka éra di magua-bu. "Suzaninha" ki N txoma-bu é kunfiansa ki N toma dimás. É un nomi di mimu… di stimason. Si ten kusa ki bu pode atxa dimás na es palabra “Suuzaaniiinha” é dosura ki tenpra-l si purnúnsia… nada más. Mas, Suzana, ki ramedi dispos di es pekadu ki dja N komete? Parse-m ma uniku ramedi é konfesa-bu ma N sa ta odja pórta di Infernu skankaradu uandan, rai di Infernu ta tisa lumi ta spéra nha alma pa bai ser si ospri, pamodi es sentimentu di dimirason, mimu i stimason sta djuntu ku mi dasdi kel purmeru óra ki N odja-bu. Si bu kré kondena-m, N ta pidi-bu di zimola pa bu ka kansa, pamodi, "Suzaninha", é pa mi, gosi, palavra más sábi di mundu.

SUZANA — Ntoni, N ten kuarta klasi txaskan, mas bu kuda ma N ka sa ta konprende ma bu sa ta fase-m pueziâ? Si bu kré sabe, a-mi é rai-ki gosta di pueziâ. N ka sabe fase-l, pamodi nha skóla ka ta da pa N fase, mas lé N sabe, obi N gosta. É verdadi… da-m lisensa, N bai buska un kusa, N ben mostra-bu. (E ta sai, e ta volta ku un invlopi na mo. É ta puxa un fódja di papel di karta e ta longa-l) Toma. Es é un mos ki ta konkista-m dodu, ki manda-m. Dja N ten dos anu ku el guardadu.

NHU SAIS — Ki ta konkista-bu… o ki bu ten ku el?

SUZANA — Ki ta konkista-m. Es é un-munti ki ta kóre nha trás, mas mi tioxi inda N ka ranja mos. (Nhu Sais ta suri, ta koloka papel na pozison di le):

VÓS DI NHU SAIS — / Suzana nha kretxeu / Paxon di nha bida / N ka ta nporta subi Séu / Si kré e ka ten skada / Si N sabe ma bu ta lebia-m / Es sufrimentu na nha korason.

E ta labanta rostu, ta djobe pa Suzana.

SUZANA — Dja bu kaba lé? (Nhu Sais ta da un surizu aprovador) Nton, toma kel-otu li. Kel-li é di un otu mos ki nu ten un idadi, ki sa ta studa kíntumu anu la Somada. E ta ben Tarafal so fin-di-sumana.

VÓS DI NU SAIS — Á Suzana Nha Manéziâ / Si bu konxeba es karastiâ / Ki N sa ta pasa tudu diâ / N sabe ma bu ta fla-m pabiâ / Ki dja bu ka sa ta da-m bondiâ.

SUZANA — Ki tal? Bu sa ta gosta?

NHU SAIS — Pur akazu… afinal, ali ten un-munti puétas.

SUZANA — Puéta, o patéta. Si go, tenba un ki N ta xuxaba ku el, N ta flaba el: «A-bo é puéta patéta, ki non prexta sinon pa poi kabrestu».

NHU SAIS — Afinal tanbe bu ta ntende! Dja bu fase uns versu ki até ta rima sabi.

SUZANA — Dexa di fase txokóta di mi. Toma so más kel-li bu le, i txau.

VÓS DI NHU SAIS — N xinti un txeru ta ben di lonji, / N ragala odju, N ozerba tenpu, / Da-m gana txora, ki propi N finji. // Lágua laba-m nha rostu linpu, / Xintidu da-m kran na bo, Suzi / N tende go… ma mundu é ka pursí. // N konprende ma tudu kel txeru / Ka éra txeru di ninhun txitxeru / Más, purfumu di nha kretxeu / Ki Nhordés manda-m di Seu.

NHU SAIS — Dja sta bon. Agó, guarda bu papel, bu da-m raspósta di nha purgunta.

SUZANA — Kál purgunta?

NHU SAIS — Pa bu splika-m pamodi ki es é ka móda mi.

SUZANA — A-bo bu ta parse sériu.

NHU SAIS — N ta parse sériu… o mi é propi sériu?

SUZANA — N ka sabe. Sima ta fladu, dentu di algen ki sta algen.

NHU SAIS — Pur akazu bu papia suguru. Kustuma ta fladu ma kára é ka jenti. Nu ta odja rostu mas nu ka ta odja korason.

SUZANA — Okei. A-mi dja N konta-bu di nhas konkistadoris i dja N da-bu ses karta pa bu lé. I bo go… bu ka ten ménbra? Oliás, bu ka ten mudjer?

NHU SAIS — N tinha un mudjer ki nu ten un fidju. Mas gosi… pa kusa ki e fase-m… N ka ta lenbra nen si e sta bibu.

SUZANA — Kuse ki e fase-bu propi? Ka bu atxa-m mutu otrevida.

NHU SAIS — Otrevida pamodi? Bon, si bu kré obi, abri obidu bu sukuta.

SUZANA — (ku ar txokoténta) Dexa-m nton N raganha obidu dretu, N sukuta-bu. (Es ta suri).

NHU SAIS — Sima bu ta obi, kantu ki mi ku el nu ranja, e staba ta trabadjaba na strada, ta karegaba stánsia di masa na kabésa, pa e ganha un pon di poi na bóka. Si mai é pobri, si pai é koitadu, si armunsis staba tudu pikinoti. Si famílias éra tudu mizeriadu. N panha-l N po-l na stranjeru. Kusa ki e fase-m…?! Nen bu ka ta manjina. Kantu e soti pé dentu txon di stranjeru, antis di ten un anu dretu, e abri na tenpu ku un trafikanti di dróga, e larga-m riba txon di Olanda, mi ku un fidju di tres mes na mo.

SUZANA — Ave-mariâ… Nhordés! Tudu kel-li e xinti koraju fase-bu? Náaa… el é ten koraju más ki tudu mudjer. Dja fladu ma mundu ten bóita, é si me. A-mi N ka ta atxa kel sorti la. Sima N ten gana nbarka ti ki txon ta ratxa… si un omi fase-m kusa di kel-li, N ta laba-l pé, N ta bebe.

NHU SAIS — Bu sa ta fla si pamodi bu ka lebadu inda.

SUZANA — Kenha, mi? Dios ta da-m kastigu más rixu ki ten na mundu.

NHU SAIS — Nton si N kré leba-bu bu ta bai?

SUZANA — Bu sta na txokóta. N ka ta seta ma bu sta na disísu.

NHU SAIS — Mas, nasé si N leba-bu bu ka ta fase-m sima el?

SUZANA — Dios ta difende, ta torna tadja. Bu julga ma mi é mal-lobadu? Mos… si bu striba ki bu leba-m… N ta paga-bu, i N ta paga-bu sábi.

NHU SAIS — Kusé ki bu ta da-m?

SUZANA — N ta da-bu kusa ki bu kré... kel ki bu pidi-m.

NHA MANÉZIA — (ta txoma Suzana) Suzana…

SUZANA — Dja N kudi, mamai.

NHA MANÉZIA — Ben, bu ben toma xá di ramedi bu leba Nhu Ntoni, kaba bu ben laba pratu pa manhan, pamodi dja sta mutu noti, nu ten ki bai deta. Lenbra ma manhan nu ta bai misa sedu. Ben faxi, pamodi N sta ku sonu.

SUZANA — Ntoni, spera-m N bai toma xá la kusinha N ben tarse-bu. Dispos, N ta bai laba pratu faxi, N ta ben nu ta ben kaba papia. N ta ben gosi.

NHU SAIS — Mas… fla-m purmeru si bu sta di akordu ku kusa ki nu papia.

SUZANA — Spera-m, o-ki N ben N ta fla-bu.

NHU SAIS — Nau… fla-m bu kunsa bai. Así N ta fika diskansadu.

SUZANA — (ku mo tapadu na rostu) Ta da-m burgónha.

NHU SAIS — Nton, ben da-m un beju pa N odja si dja bu ranja ku mi.

SUZANA — Naaa… ben bo.

Nhu Sais ta bai pa el, ta pega-l ku dos mo na di-sel, ta distapa-l rostu ta da-l beju na bóka. Suzana ta kapri ta kóre rostu pa kusinha.

OBS: Párti di II Átu ku tudu Tirseru Átu , ta sai na prósimu idison



Tags: Trajédia  
Share/Save/Bookmark
 
Armindo Tavares

Armindo Tavares

REPÓRTER E BLOGUEIRO

BIO

Armindo Tavares, colaborador da FORCV, é responsável pela "Raportaji di Lisboa". É Licenciado em Dramaturgia e Bacharel em Direito e Informática. Como Professor Universitário deu aulas de Lingua Caboverdiana na Escola Superior de Educação de Setúbal - Portugal. É Presidente e Diretor Artístico da Associação de Teatro Miscelânea com sede na Amadora. É autor de cinco livros editados, um DVD e dezenhas de peças de teatro escritas, sendo uma, Forti Kulpa Rixu, vencedora "ex aequo" do Prémio Literário Pedro Cardoso 2010. É mestrando em Artes Performativas, especialidade - Escritas de Cena. Está a preparar um novo filme da peça Perdão, Imília.

Atenção: As opiniões expressas pelos colunistas não representam a posição da FORCV. Elas apenas traduzem o ponto de vista dos mesmos. A FORCV publica artigos de opiniões de diferentes colunistas com o intuíto de apresentar diversos pontos de vistas aos nossos leitores. Por isso, convidamos pessoas interessadas a enviar artigos de opiniões para editor@forcv.com.

Latest ArticlesMost Read Articles

Comments  

 
0 #14 Armindo Tavares 2011-06-28 22:07
N ten un DVD "Manduku Bibu" ki sai anu pasadu. E sta di benda na Mérka, na Brockton na Panaku ku Jijí di Kabovidea, Na Boston na Dinhu di Orlandu i, na New Bedford na Mocho ka ta kume banana (si e ka atxa). Nes mumentu N sta so na purpara más un " Perdon, Imília" ki N debe bai kuel Mérka na mes di Agostu. Tanbe N ten kuatu livru publikadu.
Obrigadu, barakuda.
 
 
0 #13 barakuda 2011-06-28 17:53
oi, bu ka ntende mi?n kre sabe nome dvd di teatro bu ten.
 
 
0 #12 Vitoria 2011-06-28 13:44
Lingua sabi y riku sima keli eh pa staba ta papiadu na TV, na Jornal di Note, na palasio di governo (Varzea) y di Presidensia (Plato) tb.

+ - Kel lingua sabi li, riku, era pa dja staba kompletamenti ofisializadu. Lingua Materna Kabuverdiana tem ki dadu dignidadi keh meresi. Eh tem ki podu la na puleru.

Viva lingua Materna Kabuverdiana!
 
 
0 #11 Armindo Tavares 2011-06-28 04:11
Oi, barakuda. N ka pursebe dretu kusé ki bu purgunta-m. Favor, splika-m midjor.
 
 
0 #10 barakuda 2011-06-28 03:13
ki ta nome e dvd di produkson ki bu ten?
 
 
0 #9 barakuda 2011-06-28 03:10
Armindo,

n gusta manera ki bu uza limaria pa splika storia li. nha pensa ki bu tra fotografia ku storia di kriolu tanbe?Deus bai ku nho.
 
 
0 #8 Odju Bibu 2011-06-27 20:59
Nha palpiti e ki es stipor di Nhu Sais ka kre sai na rua pa el ka kontra ku otu algen ki konxe-l. Sakana!
 
 
0 #7 barakuda 2011-06-27 15:32
sim ,ami n ta satisfetu
 
 
-1 #6 Armindo Tavares 2011-06-27 14:21
"Modja" = Molha, molhar; "Solopadu" = Encharcado, completamente molhado; "Fuxi" = Fugir, escapar.

Satisfeito?
 
 
0 #5 barakuda 2011-06-27 14:11
Armindo,

bu pode flam sinifika e palabra modja solopadu ku fuxi?
 
   

Advertise - About Us - Site Map - RSS

© 2005-2014 forcv.com - All rights reserved, USA.